استاندارد ایزو ISO 56006 – سیستم مدیریت نوآوری – ابزارها و روش های مدیریت هوش استراتژیک سازمان

امروزه محیط بازار بی ثبات، نامشخص، پیچیده و مبهم است که از ویژگی هایی نظیر گسترش جریان دانش، افزایش رقابت جهانی و نرخ تغییر بالا شکل گرفته است. از اینرو نوآوری سازمانی در چنین محیطی نیاز به پیش بینی روند تغییر، نوع تأثیرگذاری و تاثیر پذیری از محیط و تصمیم گیری به موقع و آگاهانه دارد.

سازمان برای پیشروی در این محیط های جهانی مبتنی بر دانش و اطلاعات، به رهبرانی با تفکر استراتژیک نیاز دارند تا از این جریان دانشی برای تدوین استراتژی سازمانی و نوآوری خود استفاده نمایند. تفکر استراتژیک رهبران، سازمان ها را در پاسخگویی به تغییرات در محیطی که شامل فناوری، بازار، مقررات، سیاست ها و … است، یاری می کند. بدین منظور ، لازم است داده ها و اطلاعات با اطمینان بالا و به صورت مجزا یا تلفیقی ثبت شده و برای تصمیم گیری های استراتژیک و بهره گیری از فرصت ها، به دانش استراتژیک تبدیل شوند.

هوش استراتژیک سازمان نتیجه یک فرآیند ساختاریافته برای جمع آوری، پردازش و انتقال داده ها، اطلاعات و دانش به تصمیم گیرندگان است، که می تواند به طور مداوم یا تنها در پروژه های خاص، به کار گرفته شود.

هسته اجرایی این فرآیند در سازمان به توانایی اطمینان از عینی بودن دامنه و معیارها، صحت منابع داده ها و اطلاعات به دست آمده و شفافیت اقدامات انجام شده (برای تفسیر و انتقال دانش) توسط آن، بستگی دارد. از سوی دیگر هوش استراتژیک سازمان عامل کاهش ریسک و رشد استراتژیک است و سازمان را قادر می سازد جهت استراتژیک خود را تبیین کرده و ابتکارات نوآوری خود را به کار گیرد. با توجه به اهمیت مدیریت هوش استراتژیک سازمان در مدیریت نوآوری سازمانی، سند ایزو 56006 ( ISO 56006 ) به معرفی روش ها و ابزارهای مدیریت هوش استراتژیک سازمان می پردازد.

یک سازمان می تواند از هوش استراتژیک به عنوان یک عامل توانمند برای دستیابی به اهداف تجاری خود و اجرای ابتکارات نوآوری برای طیف وسیعی از اهداف استفاده کند. از جمله این اهداف می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • شناسایی فرصت های جدید تجاری
  • افزایش مزیت رقابتی
  • پیش بینی ریسک و عدم اطمینان
  • امکان انتقال فناوری
  • پیش بینی محرک های فناوری و تجارت
  • تشخیص سیگنال های ضعیف برای پیش بینی تغییر
  • غلبه بر موانعی که ایجاد ارزش را محدود می کنند
  • اجرای یک رویکرد نظام مند برای حل مسئله

 

اصول و قواعد

هوش استراتژیک در سیستم مدیریت نوآوری از اصول زیر پیروی می کند:

الف) تحقق ارزش

هوش استراتژیک بر روی چشم انداز، مأموریت و فعالیت های نوآوری یک سازمان تأثیر می گذارد. از اینرو باید از ایجاد ارزش برای همه ذینفعان مربوط پشتیبانی کند. که شامل ارزش بلند مدت و کوتاه مدت، ارزش صریح و ضمنی، ارزش مالی و غیرمالی می باشد (‌به عنوان مثال رشد شایستگی، مزیت فناوری و یا رقابتی، منافع اجتماعی، بهبود پایداری و غیره)

ب) رهبران متمرکز بر آینده

هنگام پیگیری ابتکارات نوآوری، رهبران در سراسر سازمان باید هوش استراتژیک را به عنوان یک عامل توانمند برای ایجاد ارزش طولانی مدت پرورش دهند.

پ) جهت استراتژیک

سازمان باید مدیریت هوش استراتژیک را در تعریف استراتژی های تجاری و نوآوری خود جای دهد.

ت) فرهنگ

سازمان باید ارزش ها، اعتقادات و رفتارهای مشترک را در سرتاسر سازمان با حمایت و ارتقا استفاده از هوش استراتژیک برای ایجاد ارزش بلند مدت برای سازمان تقویت و حفظ کند.

سازمان برای حمایت و ارتقا کاربرد هوش استراتژیک که عامل ایجاد ارزش بلند مدت برای سازمان است، می بایست ارزش ها، اعتقادات و رفتار های مشترک را در سرتاسر سازمان تقویت و حفظ کند.

ث) بهره برداری از بینش ها

سازمان برای ایجاد نیروی متخصص در پشتیبانی از هوش استراتژیک، باید اطمینان حاصل کند که به طیف متنوعی از  اطلاعات، داده ها و دانش داخلی و خارجی دسترسی دارد.

ج) مدیریت عدم اطمینان

سازمان باید در حمایت از ارزیابی و مدیریت عدم قطعیت ها و ریسک های نوآوری، هوش استراتژیک را ترویج کند.

 

چ) سازگاری

سازمان باید نیاز به هوش استراتژیک را با چشم انداز و مأموریت خود هماهنگ کرده و تغییرات را در مقیاس زمانی مختلف در زمینه های خارجی و داخلی پیش بینی کند.

ح)رویکرد نظامند

سازمان باید هوش استراتژیک را بر اساس یک رویکرد نظامند مدیرت کند که هدف آن کاهش ریسک های سازمانی و افزایش پتانسیل ایجاد ارزش برای سازمان است.

مشخصات فنی سند:

وضعیت

تاریخ انتشارنسخهتعداد صفحاتکمیته فنی
در حال تدوین110

مدیریت نوآوری TC279

 
خانواده استاندارد این سند:

این سند مربوط به خانواده استاندارد ایزو 56000 ( ISO 56000 )  بوده که توسط کمیته TC 279 تدوین شده است. خانواده این استاندارد شامل اسناد زیر می باشد:

الف) ایزو 56000 : سیستم مدیریت نوآوری – اجرای مناسب یک سیستم یا مکانیزم مدیریتی (مانند: سیستم مدیریت کیفیت) نیازمند آگاهی از چارچوب مفهومی و اجرایی آن سیستم و طرح ریزی متناسب آن با هر بستر مورد نظر، مانند یک سازمان، می‌باشد. از اینرو، این سند به ارائه اصطلاحات، تعاریف، مفاهیم و اصول مدیریت نوآوری و اجرای نظامند آن می‌پردازد.

ب) ایزو 56001 :  سیستم مدیریت نوآوری – این سند الزامات اجرایی و ممیزی سیستم مدیریت نوآوری را در هر بستر دارای فعالیت (مانند: سازمان، شرکت، کارخانه، کارگاه، استارت آپ و غیره) ارائه می نماید.

پ) ایزو 56002 : سیستم مدیریت نوآوری –  سیستم مدیریت نوآوری – این سند به عنوان یک سند راهنما، کلیات یک سیستم یا مکانیزم مدیریت نوآوری کارآمد و اثربخش را ارائه می‌نماید. این کلیات شامل طراحی، استقرار، اجرا، نگهداری و بهبود مستمر سیستم مدیریت نوآوری می‌شود که در هر بستر دارای فعالیت (مانند: سازمان، شرکت، کارخانه، کارگاه، استارت آپ و غیره) قابل بهره‌برداری است.

ت) ایزو 56003 : این سند به عنوان یک سند راهنما چارچوب، روش‌ها و ابزارهای همکاری و مشارکت نوآوری را ارائه می‌نماید. در این سند به مواردی همچون: سنجش ورود به مشارکت، چالش‌های همکاری و مشارکت و تعامل بین طرفین پرداخته شده است و انواع مختلف همکاری و مشارکت نوآوری را، فارغ از نوع و اندازه سازمان، شامل می شود.

ث) ایزو 56004 : سیستم مدیریت نوآوری – این سند به ارائه مفاهیم، مزایا و چارچوب ارزیابی مدیریت نوآوری می‌پردازد. همچنین چگونگی برنامه‌ریزی و اجرای ارزیابی مدیریت نوآوری را فارغ از نوع نوآوری (مانند: محصول، خدمات، فرآیند و غیره) تشریح می‌کند.

ج) ایزو 56005 : سیستم مدیریت نوآوری – مدیریت اثربخش مالکیت معنوی کلید اصلی برای پشتیبانی از فرآیند‌های نوآوی است و در هر سازمان از یک سو پایه‌ای برای حفاظت و رشد و از سوی دیگر نیرو محرکه توان رقابتی محسوب می‌شود. این سند به عنوان یک سند راهنما به چارچوب، روش‌ها و ابزارهای مدیریت مالکیت معنوی (استراتژیک و عملیاتی) در مدیریت نوآوری می‌پردازد.

چ) ایزو 56006 : سیستم مدیریت نوآوری – نوآوری در سازمان محصول تفکر نوآورانه و منتقدانه به شرایط درونی و پیرامونی است. این تفکر دارای رویکردی استراتژیک و عملیاتی است که به هوشمندی مناسب و متناسب در درون سیستم مدیریت نوآوری هر سازمان نیاز دارد. از اینرو این سند به چارچوب، ابزارها و روش‌های مدیریت هوش استراتژیک سازمان در مدیریت نوآوری می‌پردازد.

ح) ایزو 56007 : سیستم مدیریت نوآوری – مدیریت ایده فرآیند خلق ایده‌ها و دستیابی به آن‌ها با روشی موثر و کاراست. بدیهی است که مراحل مختلفی در این فرآیند وجود دارد که روش و ابزار مناسب می‌تواند به سازمان کمک کند تا با چالش‌های کمتری مواجه باشد. این سند به ارائه چارچوب، روش‌ها و ابزارهای مدیریت ایده در سیستم مدیریت نوآوری می‌پردازد.

خ) ایزو 56008 : سیستم مدیریت نوآوری – گفته می‌شود ” آنچه که قابل اندازه‌گیری نباشد قابل مدیریت نیز نیست! ” بنابراین سازمانی که برای ذینفعان خود، در پی ایجاد ارزش از طریق نوآوری است نیازمند مدیریت یکپارچه نوآوری و ارزیابی و اندازه‌گیری مداوم سیستم مدیریت نوآوری خود می‌باشد. این سند روش‌ها و ابزارهای سنجش عملکرد و عملیات نوآوری را ارائه می‌کند. 

سند ایزو 56000 از خانواده این استاندارد به معرفی و تشریح تمامی اصطلاحات، قواعد و اصول اسناد این خانواده استاندارد می پردازد و به سازمان ها، شرکت ها، مشاوران، مدرسان و تمامی کسانی که به نوعی از این اسناد استفاده می کنند تمامی آنچه که برای به کارگیری صحیح این اسناد نیاز است را ارائه می دهد.

خانواده استاندارد  56000 – سیستم مدیریت نوآوری
ردیفشماره استانداردتوضیحات استاندارد
1
 ISO 56000

اصول و اصطلاحات سیستم مدیریت نوآوری

سیستم مدیریت نوآوری – اجرای مناسب یک سیستم یا مکانیزم مدیریتی (مانند: سیستم مدیریت کیفیت) نیازمند آگاهی از چارچوب مفهومی و اجرایی آن سیستم و طرح ریزی متناسب آن با هر بستر مورد نظر، مانند یک سازمان، می‌باشد. از اینرو، این سند به ارائه اصطلاحات، تعاریف، مفاهیم و اصول مدیریت نوآوری و اجرای نظامند آن می‌پردازد.
2
 ISO 56001

الزامات اجرایی و ممیزی سیستم مدیریت نوآوری

 سیستم مدیریت نوآوری – این سند الزامات اجرایی و ممیزی سیستم مدیریت نوآوری را در هر بستر دارای فعالیت (مانند: سازمان، شرکت، کارخانه، کارگاه، استارت آپ و غیره) ارائه می نماید.
3
 ISO 56002

کلیات سیستم مدیریت نوآوری

سیستم مدیریت نوآوری –  سیستم مدیریت نوآوری – این سند به عنوان یک سند راهنما، کلیات یک سیستم یا مکانیزم مدیریت نوآوری کارآمد و اثربخش را ارائه می‌نماید. این کلیات شامل طراحی، استقرار، اجرا، نگهداری و بهبود مستمر سیستم مدیریت نوآوری می‌شود که در هر بستر دارای فعالیت (مانند: سازمان، شرکت، کارخانه، کارگاه، استارت آپ و غیره) قابل بهره‌برداری است.
4
 ISO 56003

ابزارها و روش‌های همکاری در نوآوری

این سند به عنوان یک سند راهنما چارچوب، روش‌ها و ابزارهای همکاری و مشارکت نوآوری را ارائه می‌نماید. در این سند به مواردی همچون: سنجش ورود به مشارکت، چالش‌های همکاری و مشارکت و تعامل بین طرفین پرداخته شده است و انواع مختلف همکاری و مشارکت نوآوری را، فارغ از نوع و اندازه سازمان، شامل می شود.
5
 ISO 56004

راهنمای ارزیابی سیستم مدیریت نوآوری

سیستم مدیریت نوآوری – این سند به ارائه مفاهیم، مزایا و چارچوب ارزیابی مدیریت نوآوری می‌پردازد. همچنین چگونگی برنامه‌ریزی و اجرای ارزیابی مدیریت نوآوری را فارغ از نوع نوآوری (مانند: محصول، خدمات، فرآیند و غیره) تشریح می‌کند.
6
 ISO 56005

ابزارها و روش‌های مدیریت مالکیت معنوی

سیستم مدیریت نوآوری – مدیریت اثربخش مالکیت معنوی کلید اصلی برای پشتیبانی از فرآیند‌های نوآوی است و در هر سازمان از یک سو پایه‌ای برای حفاظت و رشد و از سوی دیگر نیرو محرکه توان رقابتی محسوب می‌شود. این سند به عنوان یک سند راهنما به چارچوب، روش‌ها و ابزارهای مدیریت مالکیت معنوی (استراتژیک و عملیاتی) در مدیریت نوآوری می‌پردازد.
7
 ISO 56006

ابزارها و روش‌های مدیریت هوش استراتژیک

سیستم مدیریت نوآوری – نوآوری در سازمان محصول تفکر نوآورانه و منتقدانه به شرایط درونی و پیرامونی است. این تفکر دارای رویکردی استراتژیک و عملیاتی است که به هوشمندی مناسب و متناسب در درون سیستم مدیریت نوآوری هر سازمان نیاز دارد. از اینرو این سند به چارچوب، ابزارها و روش‌های مدیریت هوش استراتژیک سازمان در مدیریت نوآوری می‌پردازد.
8
 ISO 56007

ابزارها و روش‌های مدیریت ایده

سیستم مدیریت نوآوری – مدیریت ایده فرآیند خلق ایده‌ها و دستیابی به آن‌ها با روشی موثر و کاراست. بدیهی است که مراحل مختلفی در این فرآیند وجود دارد که روش و ابزار مناسب می‌تواند به سازمان کمک کند تا با چالش‌های کمتری مواجه باشد. این سند به ارائه چارچوب، روش‌ها و ابزارهای مدیریت ایده در سیستم مدیریت نوآوری می‌پردازد.
9
 ISO 56008

ابزارها و روش‌های سنجش عملیات نوآوری

سیستم مدیریت نوآوری – گفته می‌شود ” آنچه که قابل اندازه‌گیری نباشد قابل مدیریت نیز نیست! ” بنابراین سازمانی که برای ذینفعان خود، در پی ایجاد ارزش از طریق نوآوری است نیازمند مدیریت یکپارچه نوآوری و ارزیابی و اندازه‌گیری مداوم سیستم مدیریت نوآوری خود می‌باشد. این سند روش‌ها و ابزارهای سنجش عملکرد و عملیات نوآوری را ارائه می‌کند.